Edebiyata Derinlik Katan Kurallar Dizisi

                                SÖZ SANATLARI

     Söz sanatları nedir? Niçin yapılır?

   Söz sanatları ,edebi yazılar da ve şiirler de kullanılır.söz sanatları kullanıldığı cümledeki anlama derinlik, yoğunluk katmak için kullanılır.Söz sanatlarının kullanılmasıyla edebi metinler daha ilgi çekici olur ve konu bütünlüğünü

sağlanmasıyla temellendirici unsurlardan birisidir.

                            SÖZ SANATLARI ŞUNLARDIR;

   TEŞBİH(Benzetme):Aralarında çeşitli yönlerden benzerlik bulunan iki varlıktan zayıf olanı kuvvetli olana benzetme sanatına TEŞBİH denir.

    Teşbihte dört öğe bulunur.

1. Benzeyen (B)
2. Kendisine Benzetilen (KB)
3. Benzetme Yönü (BY) 
4. Benzetme edatı (BE)

 Hadi teşbihi örneklerle daha iyi anlayalım,

Örnekler:

    a)  Teşbihin dört öğesiyle yapılan benzetmeye tam teşbih (Ayrıntılı benzetme) denir.

1)Ahmet  aslan  gibi  güçlüdür.

                 B.      K.B    B.E      B.Y

    b) Benzetme edatının bulunmadığı teşbihe pekiştirilmiş teşbih denir.

   2) Hasan  aşkından  kurumuş  bir fidana   döndü.

           B.           B.Y           K.B        

c)Benzetme yönünün bulunmadığı teşbihe kısaltımlara teşbih denir.

3) Ahmet  tilki   gibidir.

          B.     K.B      B.E

d)Sadece Benzeyen ve kendisine benzeyenin olduğu teşbihe yalın teşbih (Teşbihi-Beliğ-Güzel benzetme) denir.

4) Ahmet  tilkidir.         Gül  Yanaklım.

          B.      K.B                 K.B         B.

                         İSTİARE (Eğretileme):

  Benzetmenin iki asıl öğesinden benzeyen ya da kendisine benzetilenden biri söylenerek yapılan sanattır.Teşbihe yakınlık gösteren bir sanattır.Bir başka

ifade ile yalın teşbihin (Teşbih-i Beliğ) daha kısaltılmış halidir.İstiare Arapça bir kelimedir. Anlamı 1)Ödünç alma ,birinden eğreti bir şey alma

2)Bir Kelimenin anlamının geçici olarak başka bir kelimenin yerine kullanılmasıdır.

İki Tür İstiare Vardır

a)Açık İstiare: Benzetme unsurlarından sadece ''Kendisine benzetilen'' bulunduğu istiaredir.

 Yüce dağ başında siyah 'tül' var.

 ØKendisine benzetilen ''tül'' :var.

 ØBenzeyen ''duman, sis,duman'' :yok.

  

Uludağ etekleri 'al ipekten' bu akşam.

ØKendisine benzetilen 'al ipek' :Var.

ØBenzeyen ' güneşin batışı ' :Yok.

b.)Kapalı istiare: Benzetme unsurlarından sadece 'benzeyen' le yapılan istiaredir

 Lambada titreyen alev 'üşüyor'

 ØBenzeyen 'üşümek' :Var.

 ØKendisine benzetilen 'insan' :Yok.

 Çatma,kurban olayım,çehreni ey nazlı 'hilal'

 Ø Benzeyen 'Hilal,Bayrak' :Var.

 Ø Kendisine benzetilen 'insan' :Yok  83

   

 'Tekerler' yollara bir şeyler anlatıyor.

 Ø Benzeyen 'tekerlekler' :Var

 Ø Kendisine benzetilen' insan' :Yok

Kişileştirme (Teşhis):

  İnsan dışındaki varlıklara insan özelliği verilmesine denir.

Menekşeler kulağını kaldırır.(Dizesine insana özgü olan kaldırma eylemi çiçeğe yüklenmiştir.)

 

Gül hasretinden yollara tutsun kulağını

Nergis gibi kıyamete dek çeksin intizar(İlk dizede gül,ikinci dizede nergis

kişileştirilmiştir.)